PLEN

Sztuka książki

Magdalena Haras
Dwie odsłony pamiętnika

wykorzystano fragmenty książki Sławomira Rawicza w wersji angielskiej „The Long Walk” (1955) i polskiej „Długi marsz” (2011); papieroplastyka; szerokość: 40cm, wysokość: 20cm, objętość: karton po butach; unikat; 2011

Opis dzieła
Praca jest korespondencją formy rzeźbiarskiej z literaturą, co w efekcie daje wątek filozoficzno- symboliczny. Obiekt to para butów wykonana w całości z papieru. Praca zrobiona jest od początku do końca ręcznie – sugeruje, że nie tylko projekt (zamysł), ale właśnie materialne (fizyczne) wykonanie obiektu ma w sobie walor zasadniczy, stanowi o istocie i sile przekazu. Autorka poprzez formę: kształt i kolor sugeruje zniszczenie (znoszenie). Rozklejające się podeszwy odsłaniają niespodziankę – zapisane stronice niczym z podróżnego pamiętnika. Zestawienie zewnętrznej, ciemnej i chropowatej powierzchni z delikatnością kartek, ciepłym, żółtawym odcieniem papieru, oddziałuje na nasze zmysły. Jednocześnie autorka chce zaskoczyć odbiorcę. Przedmiot codziennego użytku, but, zmienia w obiekt otoczony czcią, pamiętnik, którego stronice możemy z namaszczeniem przewracać, pamiętnik w dwóch wersjach językowych – polskiej (lewy but) i angielskiej (prawy but) – by ułatwić komunikację. Autorka nawiązuje w ten sposób do historii oryginału, książki Sławomira Rawicza, przypominając w ten sposób, że utwór ten nie mógł ukazać się w języku polskim. Zapiski wykonane pismem odręcznym przy pomocy pióra wzbogacają formę, jednocześnie czyniąc przekaz bardziej autentycznym.

TEMAT
Inspiracją jest książka Slavomira Rawicza „The long walk” mówiąca o tragicznych przeżyciach młodego porucznika kawalerii aresztowanego, torturowanego i skazanego przez sowietów na karę 25 lat ciężkich robót na dalekiej Syberii; o morderczej, wręcz śmiertelnej w skutkach, ucieczce grupy więźniów zorganizowanej przez Rawicza (wśród nich prawie połowa to Polacy: Rawicz, Paluchowicz i Makowski, reszta to Łotysz Kolemanos, Jugosławianin Zaro, Litwin Marcinkovas, Amerykanin Smith) z syberyjskiego, sowieckiego obozu 303 przez tajgę, wzdłuż jeziora Bajkał, przez wyżyny Mongolii, pustynię Gobi, góry Tybetu i Himalajów, aż do Indii. Po drodze dołącza do nich młodziutka uciekinierka z kołchozu Krystyna. Bohaterowie nie mają mapy ani kompasu, jedyny ich ekwipunek to siekiera i nóż. Tę roczną wędrówkę w latach 1941-42, ponad 6 tysięcy kilometrów, bez jakiegokolwiek zabezpieczenia, przetrwało 4 mężczyzn, w tym główny bohater wspomnień.

IDEA (ZAŁOŻENIE ARTYSTYCZNE)
Założeniem artystycznym jest przedstawienie idei marszu, drogi, przejścia nie tylko przez bezkresne przestrzenie, ale także przez najgorsze, bo zadane przez drugiego człowieka cierpienia, fizyczne i psychiczne. Ten symboliczny kształt – but – tutaj przywodzi na myśl niezwykły hart ducha bohaterów, ich wolę osiągnięcia celu: wolności. Także wolności słowa. Książka Rawicza ukazała się w latach 50-tych i była tłumaczona na wiele języków, zdobywając uznanie na świecie, jednak nie wydano jej w Polsce. Poprzez „żelazną kurtynę” zabrakło „korespondencji”. Przesłanie nie dotarło do adresata. Dopiero w latach 90-tych po raz pierwszy Rawicz skomunikował się z Polskim czytelnikiem. Forma przeobrażonego w pamiętnik buta ma na celu wzmocnić przekaz i „uplastycznić” zawarte tu treści symboliczne.

  • Dwie odsłony pamiętnika
  • Dwie odsłony pamiętnika
  • Dwie odsłony pamiętnika

  • Dwie odsłony pamiętnika
  • Dwie odsłony pamiętnika

Komentarze